درمان یبوست در کودکان

یبوست در کودکان یکی از مشکلات شایع گوارشی است و معمولاً به صورت کاهش دفعات دفع، مدفوع سفت و خشک یا دفع همراه با درد و زور زدن شناخته می‌شود.

به طور کلی، دفع کمتر از دو بار در هفته می‌تواند نشانه یبوست باشد، هرچند الگوی طبیعی دفع در کودکان متفاوت است.

از مهم ترین دلایل یبوست کودکان می توان به مصرف کم فیبر، نوشیدن ناکافی مایعات، کم تحرکی، تغییر عادات غذایی و ترس یا مقاومت در برابر توالت رفتن اشاره کرد.

برخی کودکان نیز به دلیل درد هنگام دفع، مدفوع خود را نگه می دارند که این موضوع می تواند یبوست را تشدید کند.

درمان یبوست کودکان معمولاً با اصلاح رژیم غذایی، افزایش مصرف میوه، سبزیجات و مایعات، تشویق به فعالیت بدنی و ایجاد عادات صحیح دفع آغاز می شود.

در برخی موارد، پزشک ممکن است از ملین های مناسب کودکان مانند پلی اتیلن گلیکول استفاده کند.

اگر یبوست بیش از دو هفته ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند خون در مدفوع، تب، درد شدید شکم یا کاهش وزن همراه باشد، مراجعه به متخصص اطفال ضروری است.

رعایت تغذیه سالم و آموزش صحیح توالت رفتن، نقش مهمی در پیشگیری از یبوست کودکان دارد.

علائم یبوست در کودکان چیست؟

علائم یبوست در کودکان همیشه فقط به کاهش تعداد دفعات دفع محدود نمی شود.

برخی کودکان ممکن است هر روز دفع داشته باشند اما به دلیل سفت بودن مدفوع یا درد هنگام دفع، دچار یبوست باشند.

توجه به تغییرات عادت دفع کودک به تشخیص سریع تر این مشکل کمک می کند.

مهم ترین نشانه های یبوست کودکان عبارتند از:

• دفع کمتر از ۳ بار در هفته
• مدفوع سفت، خشک یا گلوله ای شکل
• زور زدن زیاد هنگام دفع
• احساس درد یا ناراحتی هنگام رفتن به دستشویی
• وجود خون روی مدفوع به دلیل ایجاد ترک در ناحیه مقعد
• نفخ، ورم شکم یا احساس پری شکم
• کاهش اشتها در کودک
• شکم درد که بعد از دفع مدفوع بهتر می شود

علائم یبوست شدید در کودکان

در یبوست شدید، ممکن است مدفوع در قسمت پایینی روده گیر کند و باعث تجمع مدفوع شود.

در این شرایط گاهی مقدار کمی مدفوع نرم یا مخاط از اطراف توده سفت خارج می شود که ممکن است با اسهال اشتباه گرفته شود.

علائم یبوست شدید در کودکان شامل موارد زیر است:

• گریه یا بی قراری هنگام دفع
• ترس از رفتن به دستشویی
• نگه داشتن مدفوع و امتناع از نشستن روی توالت
• کثیف شدن لباس زیر به دلیل نشت مدفوع

علت یبوست در کودکان چیست؟

یبوست کودکان زمانی ایجاد می شود که حرکت مدفوع در روده کاهش پیدا کند و روده بزرگ آب بیشتری از مدفوع جذب کند.

در نتیجه، مدفوع حالت خشک و سفت پیدا کرده و دفع آن برای کودک دشوار می شود.

مهم ترین دلایل ایجاد یبوست در کودکان عبارتند از:

بیماری هایی که می توانند باعث یبوست کودکان شوند

در بیشتر موارد یبوست کودکان با اصلاح تغذیه و رفتار برطرف می شود، اما گاهی برخی مشکلات پزشکی نیز در ایجاد آن نقش دارند، مانند:

• بیماری های گوارشی و اختلالات روده
• کم کاری تیروئید
• مشکلات عصبی مانند برخی اختلالات حرکتی
• مصرف بعضی داروها مانند مکمل آهن یا برخی داروهای خاص

شناخت علت اصلی یبوست اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان مناسب باید بر اساس عامل ایجاد کننده مشکل انتخاب شود.

پیشگیری از یبوست در کودکان

برای جلوگیری از یبوست، ابتدا باید اطمینان حاصل کنید که فرزندتان فیبر، میوه ها و سبزیجات کافی مصرف می کند.

آب و آبمیوه های مختلفی می تواند کودک مصرف کند.

از یکنواختی در رژیم غذایی کودک خود بپرهیزید.

توصیه می شود علاوه بر تغذیه مناسب، کودک خود را به بازی و ورزش تشویق کنید.

سعی کنید یک برنامه منظم برای دستشویی رفتن فرزندتان ایجاد کنید.

ایجاد محیطی آرام و بدون استرس می تواند در پیشگیری از یبوست در کودک شما موثر باشد.

با تعیین زمان وقوع یبوست و ایجاد تغییرات مناسب می توانید از یبوست کودکتان جلوگیری کنید.

به‌عنوان‌مثال، زمانی که کودکان شروع به خوردن غذای جامد می‌ کنند، می‌ تواند یبوست ایجاد شود.

به این دلیل که آنها فیبر کافی در رژیم غذایی جدید خود دریافت نمی‌ کنند، می‌ توانید فیبر را با افزودن سبزیجات و میوه‌های پوره‌ شده به رژیم غذایی کودک خود اضافه کنید.

می‌ تواند در زمان آموزش توالت‌ رفتن کودکان اتفاق بیفتد، کودکانی که دوست ندارند از توالت عمومی استفاده‌ کنند، امکان دارد مدفوع خود را نگه دارند.

در سنین خیلی پایین آموزش را شروع نکنید و در حین آموزش خیلی به کودکتان فشار نیاورید.

در صورتی که کودک در مقابل آموزش مقاومت دارد، راه‌های دیگر را هم امتحان کنید.

درمان یبوست در کودکان

اگر متوجه می شوید که کودکان بدون هیچ دلیلی برای دفع مدفوع مقاومت می کنند یا متوجه سفت و خشک بودن مدفوع آنها می شوید، احتمالاً کودکان به یبوست مبتلا هستند.

کودکان مبتلا به چنین اختلال گوارشی ممکن است به مدت ۲ تا ۳ روز برای دفع مدفوع ناتوان شوند و احتمالاً دچار بی اشتهایی یا خونریزی از مقعد خواهند شد.

مهم است که برای درمان یبوست، پیش از اینکه چنین عوارضی در بدن آنها پدیدار شود اقدام کنید.

در این مورد حتماً با متخصص کودکان همچون دکتر سمانه عبدالمحمدی مشورت کرده و از آنها راهنمایی های لازم را دریافت کنید.

درمان یبوست کودکان در خانه

اولین و موثرترین اقدام برای درمان یبوست در اطفال، مراقبت های خانگی است.

درمان یبوست کودکان با تغیییرات رژیم غذایی

متخصصان با اعمال اصلاحات در رژیم غذایی کودکان و مصرف فیبر بیشتر اقدام به درمان یبوست خواهند کرد.

در اکثر مواقع مصرف فیبر بیشتر و مایعات فراوان به درمان یبوست در اطفال کمک می کند.

اولین اقدام برای درمان، درمان یبوست کودکان با غذا است.

خوراکی هایی مثل پوره میوه و سبزیجات، حریر بادام و انواع میوه ها به رفع یبوست کودکان کمک می کند.

مهم است که کودکان به طور پیوسته از میوه و سبزیجات تازه استفاده کنند.

برای عملکرد بهتر سیستم گوارشی کودکان و پیشگیری از یبوست، روزانه چند بار از آب جوشیده ولرم استفاده کنید.

حتی اگر کودکان به یبوست هم مبتلا باشند، مصرف مایعات بیشتر با دمای محیط به عملکرد سیستم گوارشی آنها کمک می کند.

برخی از انواع مواد غذایی مانع از خشکی مزاج کودکان می شود.

ماست، روغن زیتون و میوه های ملین از بهترین خوراکی هایی هستند که یبوست کودکان را برطرف می کند.

اگر کودکان به سنی رسیده اند که می توانند از خوراکی های جامد استفاده کنند، به طور مرتب انجیر و آلوی خشک شده یا تازه را در اختیار آنها قرار دهید.

برای رفع یبوست کودکان، مصرف سبزیجاتی مثل اسفناج و کاهو راهکاری موثر هستند.

می توانید انواع میوه ها مثل هندوانه، آناناس، گلابی، سیب، انگور و کیوی را در اختیار آنها قرار دهید.

آبرسانی بدن

نوزادان معمولاً به مایعات اضافی نیاز ندارند زیرا مایعات خود را از شیر مادر یا شیر خشک دریافت می‌کنند، اما نوزادان مبتلا به یبوست ممکن است به مایعات بیشتری نیاز داشته باشند.

متخصصان اطفال گاهی اوقات توصیه می‌کنند مقدار کمی آب یا گاهی آب میوه را به رژیم غذایی نوزاد برای نوزادان بزرگتر از 2 تا 4 ماه که یبوست دارند اضافه کنید.

با این حال، والدین یا مراقبان نباید بدون مشورت با متخصص اطفال برای اولین بار به نوزاد آبمیوه بدهند.

درمان یبوست با ماساژ

چندین روش برای ماساژ شکم نوزاد برای رفع یبوست وجود دارد، از جمله:

از نوک انگشتان خود برای انجام حرکات دایره‌ای روی شکم نوزاد در جهت عقربه‌های ساعت استفاده کنید.

زانوها و پاهای نوزاد خود را کنار هم نگه دارید و به آرامی پاهای خود را به سمت شکم خود فشار دهید.

زانوها و پاهای نوزاد خود را کنار هم نگه دارید و به آرامی حرکت دوچرخه را با پاهای نوزاد خود تکرار کنید.

با لبه انگشت از سینه به پایین و کنار ناف نوازش کنید.

درمان یبوست با ورزش

ورزش و تحرک، حرکات روده کودک را تحریک می‌کند. با این حال، از آنجایی که نوزادان هنوز راه نمی‌روند، لازم است والدین با ورزش به حرکات روده آنها کمک کنند.

والدین می‌توانند در حالی که به پشت دراز کشیده‌اند، پاهای کودک خود را به آرامی به شکل دوچرخه حرکت دهند.

انجام این کار ممکن است به عملکرد روده کودک کمک کند و یبوست را تسکین دهد.

درمان یبوست با حمام آب گرم

حمام آب گرم برای کودک شما می‌تواند عضلات شکم او را شل کند و به او کمک کند تا راحت‌تر مدفوع کند.

این می‌تواند برخی از ناراحتی‌های مرتبط با یبوست را تسکین دهد.

درمان پزشکی یبوست کودکان

اگر برای درمان کودکان به پزشک مراجعه کنید متخصصان شرح حالی از شما خواهند پرسید تا متوجه شوند شدت این اختلال گوارشی تا چه حد است.

در صورتی که یبوست مزمن باشد پزشکان برای کمتر کردن میزان آسیب های احتمالی تجویز داروهای ملین را راهکاری موثر دانسته و از این طریق می توانند خیلی زود یبوست را برطرف کنند.

اگر در حد خفیف باشد، متخصصان برای پیشگیری از شدت گرفتن آن و رفع این اختلال از والدین می خواهند که مراقبت های بیشتر انجام شود.

مراحلی که متخصص اطفال برای درمان یبوست فرزند شما انجام می‌دهد عبارتند از:

ارزیابی عادات توالت رفتن فرزند شما

پس از معاینه فیزیکی، پزشک عادات توالت رفتن فرزند شما را بررسی می‌کند. عادات توالت رفتن فرزند شما، از جمله رفتار کودک در نرفتن به توالت، می‌تواند یکی از دلایل اصلی یبوست باشد.

نگه داشتن مدفوع می‌تواند منجر به مدفوع خشک و سفت شود که در نهایت می‌تواند منجر به یبوست شود.

در این مورد، پزشک به شما توصیه می‌کند که یک برنامه منظم برای اجابت مزاج فرزندتان تنظیم کنید و او را به رفتن به توالت تشویق کنید.

این روش برای درمان یبوست در کودکان 7 سال و کمتر استفاده می‌شود.

دارو درمانی برای درمان یبوست در کودکان

در برخی موارد، پزشک متخصص اطفال ممکن است برای رفع یبوست کودک دارو تجویز کند.

اگر برای درمان یبوست متخصصان داروهای خاصی را تجویز می کنند، مهم است که انواع داروها را ملین را در زمان بندی مناسب مصرف کنند.

این روند را تا زمانی ادامه دهید که پزشک توصیه می کند، در غیر این صورت ممکن است سیستم گوارشی کودکان با آسیب های جدید مواجه شود.

دارو درمانی فقط برای موارد اضطراری استفاده می شود و نباید در صورت مواجهه با یبوست کودکان به هیچ عنوان دارویی را خودسرانه مصرف کنید.

برخی از این داروها عبارتند از:

پیدرولاکس یک ملین با اثرات بسیار قوی برای درمان یبوست مزمن استفاده می‌شود.

لوبیپروستون برای درمان یبوست مزمن که علت خاصی ندارد تجویز می‌شود.

پوست اسفرزه حجم مدفوع را افزایش می‌دهد که باعث می‌شود مدفوع در امتداد روده حرکت کند و راحت‌تر دفع شود.

شیاف گلیسیرین باعث باز شدن مقعد و تحریک احساس دفع می‌شود.

لاکتولوز یکی از ملین‌ها است و به دلیل عوارض جانبی کمی که ایجاد می‌کند، اکثر پزشکان آن را برای کودکان نیز تجویز می‌کنند.

دوکوزات سدیم با افزودن آب و چربی به بافت مدفوع از خشک شدن آن جلوگیری می‌کند و دفع آن را آسان‌تر می‌کند.

درمان فوری یبوست در کودکان

بهترین و سریع ترین گام برای درمان یبوست و مدفوع خشک در کودکان، درمان های خانگی یبوست است که قبلا به آن اشاره کردیم.

با این حال، اگر یبوست در کودک ادامه یافت، بهتر است با پزشک اطفال خود تماس بگیرید و درمان دارویی را شروع کنید.

مکمل های فیبر و نرم کننده های مدفوع

اگر کودک شما فیبر کافی دریافت نمی کند، مکمل های فیبر مانند متاموسیل و سیتروسل می توانند به درمان یبوست کودک شما کمک کنند.

به یاد داشته باشید که این داروها برای جذب بهتر به 1 لیتر آب در روز نیاز دارند.

شیاف گلیسیرین

به احتمال زیاد کودک شما در مقابل مصرف قرص و مکمل مقاومت می کند و در چنین شرایطی پزشک اطفال برای نرم شدن مدفوع کودک شیاف گلیسیرین تجویز می کند.

درمان فوری یبوست در کودکان با صابون

پیش از این، اگر سایر روش‌های رفع یبوست در کودک مؤثر نبود، از روش تنقیه صابون استفاده می‌شد.

در روش تنقیه باید مقداری صابون استفاده نشده را با آب مقطر مخلوط کرده و کف را به آرامی وارد مقعد کودک کنید.

این روش نباید به تنهایی و بدون تجویز پزشک استفاده شود و در حال حاضر توسط متخصصان به شدت توصیه نمی‌شود زیرا صابون حاوی مواد شیمیایی است و باعث سوزش و درد در کودک می‌شود.

ملین و تنقیه

در صورتی که تجمع مواد زائد باعث انسداد و انسداد روده شود، برای درمان یبوست نوزادان و کودکان از ملین ها و تنقیه ها مانند روغن کرچک زیر نظر پزشک متخصص اطفال استفاده می شود.

در مواردی که کودکان از یبوست شدید رنج می برند و درمان های خانگی و داروها بی اثر است، کودک برای مدت کوتاهی در بیمارستان بستری می شود.

پزشکان در بیمارستان از تنقیه های قوی تری برای پاکسازی روده ها استفاده می کنند.

چه زمانی باید به متخصص کودکان مراجعه کرد؟

ابتلا به یبوست در کودکان معمولا جدی نمی باشد، اما یبوست مزمن امکان دارد باعث ایجاد عوارضی شود یا از علائم یک بیماری زمینه ای باشد.

در صورتی که یبوست 2 هفته طول بکشد یا با علائم زیر همراه باشد کودکتان باید تحت نظر پزشک قرار بگیرد.

• تب
• غذا نخوردن
• استفراغ و تهوع
• خون در مدفوع
• ورم غیر طبیعی شکم
• کاهش وزن
• درد زیاد در ناحیه شکم و هنگام دفع مدفوع
• بیرون زدگی بخشی از روده از مقعد (افتادگی راست روده)

شایع ترین عوارض یبوست در کودکان

همانطور که گفته شد، علت ایجاد یبوست در کودکان با بزرگسالان متفاوت است.

این مسئله نشان می دهد که چنین اختلالی در سیستم گوارشی کودک عوارض متفاوتی با دیگر افراد در پی دارد که می تواند سلامت آنها را به خطر بیندازد.

قطعاً با بروز یبوست کودکان به طور دائم احساس ناراحتی می کنند.

اگر یبوست مزمن شود، عوارض خطرناک تری را در پی داشته و ممکن است شرایط جسمانی کودک را به طور جدی به خطر بیندازد.

از مهمترین عوارض یبوست های طولانی مدت و دائمی در کودکان، می توان به شکاف مقعد اشاره کرد.

پارگی دردناک در پوست اطراف مقعد باعث پریشانی و درد زیاد برای کودکان می شود که احتمالاً شرایط درمان را برای آنها سخت ‌تر می کند.

یکی دیگر از اختلالات شایع بعد از ابتلا به یبوست برای کودکان، خارج شدن روده از مقعد است که اصطلاحا به آن پرولاپس رکتال می گویند.

در پی ایجاد مشکلات ناشی از یبوست کودکان، تمایلی به دفع مدفوع ندارند و نگه داشتن مدفوع برای مدت زمان طولانی سلامت آنها را به خطر می اندازد.

عدم تمایل کودکان برای دفع مدفوع به دلیل درد و مشکلات پیش آمد باعث می شود تا انکوپرز رخ بدهد.

چنین اختلالی مربوط به نشت مدفوعی است که در کلون و رکتوم جمع شده و شرایط برای خارج کردن آن وجود ندارد.