عفونت گوش در کودکان

یکی از رایج ترین آسیب ها و مشکلاتی که کودکان تجربه می کنند عفونت گوش است، این عارضه نسبتاً در کودکان شایع تر از بزرگسالان است.

از آنجایی که راه های مختلفی برای کنترل و درمان عفونت گوش وجود دارد اگر برای بررسی آن به موقع اقدام شود می توان این عفونت را هر چه سریع تر بررسی کرد.

زمانی که عفونت گوش در کودکان اتفاق می‌ افتد قسمت هایی از گوش عفونی و متورم می شود و مایع در پشت پرده گوش به دام می‌افتد.

این اتفاق در نهایت باعث میشود تا درد گوش و بی قراری کودکان به حداکثر برسد و احتمالاً کودکان شرایط طبیعی نخواهند داشت.

کودکان عفونت گوش را بعد از ابتلا به سرماخوردگی تجربه می کنند، البته این عارضه با مصرف آنتی بیوتیک برطرف می شود و نیازی به درمان های تخصصی ندارد.

بی قراری کودکان بر اثر عفونت گوش به دلیل درد شدید، کم شنوایی و حتی تب است که در موارد نادر این آسیب می تواند باعث پارگی پرده گوش شده و نشت مایع از گوش اتفاق می افتد.

زمانی که کودکان به عفونت گوش مبتلا میشوند و درد و بی قراری زیادی اتفاق می افتد آنها را از دود سیگار دور کرده و با رعایت بهداشت به درمان سریع تر آنها کمک کنید.

البته مهم است که برای پیشگیری از عوارض بیشتر و رسیدگی سریع تر به وضعیت کودکان با دکتر سمانه عبدالمحمدی مشورت کرده و در صورت نیاز دارو درمانی را شروع کنید.

عفونت گوش از آن دسته آسیب ها و بیماری هایی نیست که به مرور زمان و یا با درمان های خانگی بهبود پیدا کند.

هر چقدر که عفونت شدیدتر باشد التهاب و درد کودکان بیشتر می شود و به دنبال آن کودک ناآرام و بی قرار خواهد شد.

انواع عفونت گوش کودکان

عفونت گوش یکی از مشکلات شایع دوران کودکی است و می تواند بخش های مختلف گوش را درگیر کند.

از میان انواع عفونت گوش، اوتیت میانی و اوتیت خارجی بیشتر از سایر موارد دیده می شوند.

شناخت تفاوت این دو نوع عفونت اهمیت دارد، زیرا محل ایجاد عفونت، علائم و روش بررسی آن ها می تواند متفاوت باشد.

عفونت گوش میانی

اوتیت میانی، شایع ترین نوع عفونت گوش در کودکان است و در فضای پشت پرده گوش ایجاد می شود.

این مشکل معمولا پس از سرماخوردگی یا عفونت های تنفسی رخ می دهد، زیرا ارتباط میان گوش میانی و پشت بینی در کودکان کوتاه تر و افقی تر است و زمینه تجمع مایعات و رشد میکروب ها را فراهم می کند.

درد گوش، تب، بی قراری، اختلال خواب و کاهش موقت شنوایی از علائمی هستند که ممکن است همراه با عفونت گوش میانی دیده شوند. شدت علائم به سن کودک و وضعیت عفونت بستگی دارد.

عفونت گوش خارجی

اوتیت خارجی در مجرای گوش، یعنی مسیر میان دهانه گوش و پرده گوش، ایجاد می شود.

تماس طولانی مدت با آب، رطوبت باقی مانده در گوش یا آسیب دیدن پوست مجرای گوش می تواند احتمال بروز این عفونت را افزایش دهد.

درد گوش و حساسیت هنگام لمس یا حرکت دادن لاله گوش از علائم شایع آن هستند.

در مجموع، اگر کودک دچار درد گوش، تب، ترشح از گوش یا کاهش شنوایی شود، تشخیص نوع عفونت به معاینه گوش و بررسی علائم نیاز دارد و نمی توان تنها بر اساس یک علامت، محل عفونت را مشخص کرد.

علائم عفونت گوش در کودکان

عفونت گوش در کودکان به عنوان اوتیت میانی نیز شناخته می‌شود، یک مشکل رایجی می باشد که می‌تواند علت های متفاوتی داشته باشد.

در اینجا نگاهی دقیق‌تر به هر یک از علل احتمالی در نوزادان و کودکان می‌اندازیم:

بسیاری از افراد بعد از اینکه کودکان ابراز ناراحتی و بی قراری می کنند متوجه می شوند که بیماری سلامت آنها را به خطر انداخته است.

البته تشخیص اینکه کودکان به عفونت گوش مبتلا هستند چندان سخت نیست، بسیاری از کودکان در مورد شنیدن صدای زنگ در گوش یا کاهش شنوایی ابراز نگرانی و ناراحتی می کنند.

سرگیجه، تب و خارش از جمله مشکلاتی است که به مرور زمان بعد از ابتلا به عفونت گوش اتفاق می‌ افتد.

گاهی اوقات این علائم به طور ناگهانی و گاهی خفیف و آهسته پدیدار می شود.

در هر صورت همه کودکان نمی توانند ناراحتی و مشکل خود را بیان کنند پس اگر متوجه می شوید که کودکان دائماً گوش خود را کشیده یا در حالت عادی گریه زیاد و بی قراری دارند احتمالاً به عفونت گوش مبتلا هستند.

مشکل خواب، تب در نوزادان و کودکان یا تخلیه مایع از گوش از نشانه های مهم عفونت در این قسمت بدن است.

گاهی اوقات عفونت گوش در کودکان باعث می شود تا تعادل بدن بر هم خورده و نمی توانند واکنش و پاسخ مناسب را به صداهای آرام داشته باشند.

حتی ممکن گرفتگی شدید در گوش اتفاق بیفتد که احتمالاً این آسیب بر اثر عفونت شدید رخ می دهد.

مهمترین نشانه عفونت گوش در کودکان تب است.

حدوداً ۵۰ درصد کودکان مبتلا به عفونت گوش تب می کنند و اگر این اعداد را با دماسنج های خانگی اندازه گیری می کنید باید گفت که تب ۳۸ تا ۴۰ درجه سانتی گراد نشانه وجود عفونت شدید در بدن کودکان است و نیاز به مصرف دارو و مراقبت بیشتر دارد.

در صورتی که مایه ابری یا چرک از مجاری گوش کودک خارج می شود به معنی وجود عفونت است.

علت عفونت گوش در کودکان

معمولا عفونت گوش توسط باکتری ایجاد می شود و اغلب بعد از گلودرد و در مرحله بهبود سرماخوردگی یا سایر عفونت های دستگاه تنفسی اتفاق می افتد.

در صورتی که کودکان به عفونت تنفسی فوقانی باکتریایی مبتلا باشند احتمالاً همین باکتری ها به گوش میانی هم سرایت می کند.

به طور طبیعی کودکان بیشتر از بزرگسالان به عفونت گوش مبتلا می شوند، یکی از مهمترین دلایل این بیماری در کودکان عملکرد ضعیف سیستم ایمنی است.

از آنجا که سیستم ایمنی کودکان توسعه نیافته است و توانایی کمتری برای مبارزه با عفونت ها دارد احتمال ایجاد این اختلال افزایش پیدا می‌کند.

علت دیگر این عارضه برای کودکان تغذیه آنهاست، به طور معمول کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند خیلی کمتر به عفونت گوش مبتلا می شوند.

در حالی که مصرف شیر خشک شرایطی را در بدن کودکان ایجاد می کند که بیش از دیگران در معرض عفونت گوش قرار می گیرند و این عارضه در پاییز و زمستان به بیشترین حد ممکن می رسد.

ویروس‌های سرماخوردگی می‌توانند باعث التهاب و تورم شیپور استاش، لوله‌ای که گوش میانی را به پشت گلو متصل می‌کند، شوند.

این انسداد می‌تواند منجر به تجمع مایع در گوش میانی شود و زمینه را برای رشد باکتری‌ها و ویروس‌ها فراهم کند.

ویروس آنفولانزا نیز می‌تواند مانند سرماخوردگی باعث عفونت گوش شود. علائم آنفولانزا مانند تب بالا، درد عضلانی و خستگی می‌تواند تشخیص عفونت گوش را دشوارتر کند.

اگر کودکان به آلرژی فصلی مبتلا باشند احتمال اینکه دچار عفونت گوش شوند افزایش پیدا می کند.

آلرژی به موادی مانند گرد و غبار، کپک یا شوره حیوانات خانگی می‌تواند باعث التهاب و تورم مجاری هوایی، از جمله شیپور استاش شود، این التهاب می‌تواند منجر به انسداد شیپور و تجمع مایع در گوش میانی شود.

برخی مطالعات نشان داده‌اند که آلرژی‌های غذایی، به ویژه آلرژی به شیر گاو، ممکن است خطر عفونت گوش در کودکان را افزایش دهد.

باکتری‌هایی مانند استرپتوکوک پنومونیه و هموفیلوس آنفولانزا می‌توانند از طریق هوا یا تماس مستقیم با فرد آلوده وارد گوش شوند.

این باکتری‌ها می‌توانند در گوش میانی تکثیر شوند و باعث عفونت شوند و در برخی موارد حتی می‌توانند منجر به سرطان پرده گوش شوند.

آن دسته از کودکانی که به مهد کودک می روند بیشتر در معرض باکتری‌ها و ویروس‌های مختلف، از جمله آنهایی که می‌توانند باعث عفونت گوش شوند، قرار می گیرند.

تماس نزدیک با سایر کودکان بیمار می‌تواند خطر عفونت گوش را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

همانطور که قبلاً ذکر شد، آلرژی‌ها می‌توانند باعث التهاب و تورم دستگاه تنفسی، از جمله شیپور استاش، شوند. این انسداد می‌تواند منجر به تجمع مایع در گوش میانی شده و خطر عفونت را افزایش دهد.

قرار گرفتن در معرض دود سیگار می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و خطر ابتلا به عفونت‌های مختلف، از جمله عفونت گوش، را در کودکان افزایش دهد.

دود سیگار همچنین می‌تواند باعث التهاب و تحریک مجاری هوایی، از جمله شیپور استاش، شود و خطر انسداد و عفونت را افزایش دهد.

کودکانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، بیشتر در معرض ابتلا به عفونت گوش در دوران نوزادی هستند. این می‌تواند به دلیل بیماری‌های خاص، سوء تغذیه یا کمبود ویتامین و مواد معدنی باشد.

برخی از نقص‌های مادرزادی مانند شکاف کام یا لب شکری می‌توانند خطر عفونت گوش را در کودک افزایش دهند.

تشخیص عفونت گوش در کودکان

برای تشخیص عفونت گوش در فرزندتان، باید با علائم عفونت گوش در کودکان آشنا باشید.

بیشتر عفونت‌های گوش قبل از اینکه کودکان یاد بگیرند چگونه صحبت کنند، رخ می‌دهند، این عفونت‌ها اغلب با گوش درد نیز همراه هستند.

بنابراین اگر فرزند شما به اندازه کافی بزرگ نشده است که به شما بگوید گوش درد دارد، باید به علائمی که نشان می‌دهد توجه کنید.

تشخیص عفونت گوش در کودکان چندان سخت نیست، در صورتی که قرمزی و برآمدگی پرده گوش اتفاق بیفتد نشان می دهد که کودکان به عفونت گوش مبتلا هستند.

در حالت معمول پزشکان با استفاده از اتوسکوپ پنوماتیک می توانند هوا را به داخل کانال گوش دمیده تا وجود مایع پشت پرده گوش را بررسی کنند.

در صورتی که پرده گوش عاری از عفونت باشد راحت تر به سمت جلو و عقب حرکت می کند، در حالی که این تکان ها با وجود مایع پشت گوش بسیار کند و غیر طبیعی است.

درمان عفونت گوش در کودکان

با توجه به شدت و درجه حاد بودن عفونت گوش در کودکان و نوزادان، درمان متناسب با آن توسط متخصص اطفال انجام می شود تا عامل بیماری‌زا از بین برود و علائم بیماری بهبود پیدا کند.

انواع روش های درمان عفونت گوش در کودکان شامل موارد زیر می باشد:

دارو درمانی برای درمان عفونت گوش در کودکان

در صورتی که دکتر سمانه عبدالمحمدی با معاینات اولیه متوجه شود که کودکان به عفونت گوش مبتلا هستند احتمالاً در اولین اقدام دارو درمانی را آغاز می کنند.

در صورتی که کودکان در محدوده سنی ۶ ماه تا ۲ سال قرار بگیرند به مدت ۱۰ روز استفاده از آنتی بیوتیک مجاز است، برای کودکان بالای ۲ سال مصرف آنتی بیوتیک به مدت ۵ روز کفایت می‌کند.

پزشکان در کنار این نوع داروها برای تسکین درد کودک استامینوفون یا ایبوپروفن را هم تجویز می کنند.

مصرف دارو برای کودکان همیشه به شکل قرص نیست بلکه در مواردی شربت ها برای درمان عفونت کودکان موثر و کاربردی تر هستند.

شربت هایی که تحت عنوان چرک خشک کن به بیمار ارائه می گردد را باید به مدت ۱۰ روز استفاده کرد.

آزیترومایسین یک آنتی بیوتیک خوراکی است که برای درمان عفونت گوش میانی، عفونت سینوسی، ذات الریه، گلودرد و التهاب لوزه استفاده می شود.

مدت زمان اثربخشی این دارو بین ۱ تا ۵ روز متغیر است و بر اساس وزن کودکان مقدار مشخصی از این دارو تجویز می شود.

با مصرف این نوع چرک خشک کن احتمال ایجاد عوارض جانبی مثل ناراحتی معده، اسهال و حالت تهوع وجود دارد.

قطره گوش جنتامایسین یکی دیگر از محصولات موثر برای کنترل و درمان عفونت گوش در کودکان است.

البته این داروی درمانی و پیشگیری کننده راهکاری برای درمان عفونت های باکتریایی گوش هم برای کودکان و هم بزرگسالان است.

لوله های تهویه گوش

در پی ابتلا به عفونت گوش برای کودکان اگر نیاز باشد پزشک از لوله های تهویه گوش استفاده می کند که برای تخلیه مایع انباشته شده در گوش روشی موثر است.

برای یکسان کردن فشار بین گوش میانی و فضای بیرونی مورد استفاده قرار می گیرد.

این فرایند برای کودکان مبتلا به عفونت گوش یک اقدام رایج است که به بهبود سریع تر این آسیب کمک می کند.

عمل عفونت گوش میانی در کودکان

در صورتی که پزشک صلاح بداند برای درمان عفونت گوش، کودکان تحت عمل جراحی قرار می گیرند تا هر چه سریع تر مایع درون گوش تخلیه شود.

نیاز است که بعد از این فرایند درمانی مصرف داروهای حاوی آنتی بیوتیک از جمله قطره گوش ادامه پیدا کند.

درمان خانگی عفونت گوش در کودکان

در کنار سایر روش های تخصصی برای درمان عفونت گوش با چند راهکار خانگی نیز می توانید به درمان تب کودک کمک کنید.

سعی کنید یک کمپرس گرم را حدود 10 تا 15 دقیقه روی گوش کودک خود قرار دهید.

برای کودکان بزرگ تر از ۶ ماه استامینوفن به کاهش عوارض عفونت گوش کمک می کند.

مهم است که بدن کودکان را هیدراته نگه داشته و در صورت استفاده از آنتی بیوتیک انواع آبمیوه های طبیعی را در اختیار کودک قرار دهید.

درمان عفونت گوش در کودکان با طب سنتی

چندین درمان مختلف برای عفونت گوش در کودکان در طب سنتی رایج است که هر یک در زیر توضیح داده شده است:

سیر هم خاصیت آنتی‌بیوتیکی و هم تسکین‌دهنده درد دارد.

سیری که له کردید را برای چند دقیقه در روغن زیتون یا گنجد بزارید بمامد و سپس ام را صاف کنید و روغن آن را به گوش بمالید.

زنجبیل دارای خواص ضد التهابی طبیعی است که می‌تواند به تسکین درد گوش کمک کند.

آب زنجبیل یا روغن صاف شده را که با زنجبیل گرم شده است، در اطراف کانال گوش خارجی بمالید. آن را مستقیماً در گوش قرار ندهید.

روغن زیتون دارای خواص ضد باکتریایی است، هیچ مدرک علمی محکمی وجود ندارد که ثابت کند چکاندن چند قطره روغن زیتون در کانال گوش، درد گوش را تسکین می‌دهد.

با این حال، طب سنتی می‌گوید که ریختن چند قطره روغن زیتون گرم شده در گوش بی‌خطر است و ممکن است ارزش امتحان کردن را داشته باشد.

از یک دماسنج استفاده کنید تا مطمئن شوید که روغن زیتون گرم‌تر از دمای بدن نیست. این به شما کمک می‌کند تا از سوختن پرده گوش خود جلوگیری کنید.

راه‌های پیشگیری از عفونت گوش در کودکان

برای جلوگیری از ابتلای فرزندتان به عفونت گوش، موارد زیر را به خاطر داشته باشید:

فرزند خود را در برابر آنفولانزا واکسینه کنید.

توصیه می‌شود فرزندتان را با واکسن کونژوگه پنوموکوکی ۱۳ ظرفیتی (PCV13) واکسینه کنید.

دست‌های فرزندتان را مرتباً بشویید.

از قرار دادن فرزندتان در معرض دود سیگار خودداری کنید.

هرگز فرزندتان را هنگام چرت زدن یا شب‌ها با شیشه شیر روی زمین رها نکنید.

شیر دادن به نوزاد و جایگزینی آن با شیر خشک، راه خوبی برای کاهش خطر عفونت گوش با تأمین آنتی‌بادی‌های طبیعی برای آنهاست.

به خاطر داشته باشید که نحوه نگه داشتن نوزاد هنگام شیر دادن به گونه‌ای است که مایع به گوش میانی جریان یابد. بهترین حالت زمانی است که سر نوزاد کمی بالاتر از بدن باشد یا وقتی که نشسته است.

برای اینکه احتمال ابتلای نوزادان به سرماخوردگی یا آنفولانزا کمتر شود، بهتر است قبل از بغل کردن یا شیر دادن به آنها، دست‌های خود را بشویید و تمیز کنید.

کودکان در معرض دود سیگار و مواد مخدر یا محیط‌های آلوده قرار دارند که از عواملی هستند که آنها را مستعد ابتلا به عفونت گوش می‌کنند.

گوش نوزادان و کودکان را پس از هر حمام با دقت خشک کنید، زیرا مرطوب نگه داشتن کانال گوش، شرایط مساعدی را برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند و خطر عفونت گوش را افزایش می‌دهد.

کنترل و درمان آلرژی در کودکان برای جلوگیری از عفونت گوش بسیار مهم است.

اگر لوزه‌های کودک متورم باشد، او در خواب خروپف می‌کند یا از طریق دهان نفس می‌کشد. این موارد از جمله عواملی هستند که کودک را مستعد عفونت گوش می‌کنند.

به همین دلیل، لازم است لوزه‌هایی که نیاز به جراحی دارند، به سرعت درمان شوند تا از عفونت گوش جلوگیری شود.

عوارض عفونت گوش کودکان

عارضه	توضیحات
کاهش شنوایی	تجمع مایع یا التهاب در گوش میانی می تواند باعث کاهش موقت شنوایی شود. عفونت های مکرر یا آسیب به ساختارهای گوش در موارد خاص ممکن است کاهش شنوایی طولانی تر ایجاد کنند.
تاخیر در رشد گفتار و زبان	اگر کاهش شنوایی برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، ممکن است دریافت صدا و یادگیری کلمات در کودک تحت تاثیر قرار گیرد. به همین دلیل، بررسی شنوایی کودکان مبتلا به عفونت های مکرر اهمیت دارد.
پارگی پرده گوش	افزایش فشار ناشی از عفونت گوش میانی گاهی می تواند باعث پارگی پرده گوش شود. این مشکل در بسیاری از موارد ترمیم می شود، اما گاهی به پیگیری و درمان بیشتری نیاز دارد.
گسترش عفونت	در موارد نادر، عفونت می تواند به بافت های اطراف گوش، از جمله استخوان پشت گوش، گسترش پیدا کند. درد، قرمزی یا تورم پشت گوش و بیرون زدگی لاله گوش از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی سریع دارند.
باقی ماندن مایع در گوش میانی	حتی پس از برطرف شدن عفونت، ممکن است مایع برای مدتی در گوش میانی باقی بماند و باعث کاهش شنوایی یا احساس گرفتگی گوش شود. ماندگاری این وضعیت نیازمند بررسی پزشکی است.

بیشتر موارد عفونت گوش کودکان با درمان مناسب یا در برخی موارد با مراقبت و پیگیری پزشکی، بدون ایجاد آسیب دائمی برطرف می شوند.

با این حال، زمانی که عفونت ها به صورت مکرر ایجاد شوند، مدت طولانی ادامه پیدا کنند یا مایع در گوش میانی باقی بماند، احتمال بروز برخی عوارض افزایش پیدا می کند.

شدت این عوارض به عواملی مانند نوع عفونت، مدت درگیری گوش، تعداد دفعات عود و وضعیت شنوایی کودک بستگی دارد.

یکی از مهم ترین پیامدهای عفونت گوش، تاثیر موقت یا مداوم آن بر شنوایی است. تجمع مایع در گوش میانی می تواند انتقال صدا را مختل کند و باعث شود کودک صداها را ضعیف تر بشنود.

این مسئله در سنین پایین اهمیت بیشتری دارد، زیرا شنوایی مناسب در یادگیری گفتار و زبان نقش مهمی دارد.

البته کاهش شنوایی ناشی از عفونت گوش در بسیاری از موارد موقتی است و پس از برطرف شدن مشکل بهبود پیدا می کند.

در موارد کمتر شایع، عفونت می تواند به پرده گوش آسیب بزند و باعث ایجاد سوراخ یا پارگی شود.

این پارگی در بسیاری از موارد خودبه خود ترمیم می شود، اما در صورت باقی ماندن مشکل، پیگیری تخصصی لازم است.

همچنین عفونت شدید یا درمان نشده می تواند در موارد نادر به بافت های اطراف گوش گسترش پیدا کند و عوارض جدی تری ایجاد کند.

در صورتی که کودک پس از عفونت گوش همچنان به صداها واکنش مناسبی نشان نمی دهد، در یادگیری یا گفتار تغییر قابل توجهی ایجاد شده، ترشح گوش ادامه دارد یا درد و تب دوباره ظاهر شده است، بهتر است وضعیت گوش و شنوایی او بررسی شود.

تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی و عوارض احتمالی می تواند از ادامه دار شدن اختلالات و تاثیر آن ها بر رشد کودک جلوگیری کند.