علت یبوست در نوزادان شیرخوار

هرگونه اختلال در سیستم گوارشی برای افراد در سنین مختلف دردسرها و آسیب‌ های زیادی در پی دارد.

یبوست اگر برای نوزادان اتفاق بیفتد قطعاً به دلیل ناتوانی آنها برای رفع این آسیب ممکن است از تا حد زیادی منجر به اذیت شدن آنها شده و نوزادان را با حالتی ناآرام مواجه می‌ کند.

به طور کلی یبوست یک بیماری دستگاه گوارشی شناخته می شود که به محض اطلاع از این نوع اختلالات باید برای رفع آن اقدام شود.

در غیر این صورت سیستم گوارشی عملکرد بسیار ضعیفی داشته و ممکن است منشأ بسیاری از بیماری‌ های داخلی باشد.

یبوست در کودکان و نوزادان باعث بی‌قراری و گریه می‌شود و گاهی اوقات نشانه بیماری است که نیاز به درمان فوری دارد. نوزادان کمتر از کودکان به این مشکل مبتلا می‌شوند.

زیرا شیر مادر به راحتی هضم می‌شود و ترکیب چربی و پروتئین آن مناسب است و باعث یبوست یا خشکی مدفوع نمی‌شود.

با این حال، استفاده از شیر خشک برای نوزادان معمولاً با خشکی مدفوع همراه است، زیرا هضم آن به دلیل کاهش حرکات روده دشوارتر است و باعث سفت شدن مدفوع می‌شود.

بسیاری از متخصصان بعد از آنکه والدین با علائم یبوست نوزادان به آنها مراجعه می‌ کنند چکاپ‌ ها و بررسی‌ های تکمیلی را انجام داده تا بتوانند علت یبوست در نوزادان شیرخوار را سریع تر پیدا کنند.

بررسی علت یبوست در نوزادان

علل یبوست در نوزادان و کودکان کمی با بزرگسالان متفاوت است. این اختلال یکی از بزرگترین نگرانی‌های مادران محسوب می‌شود که شایع‌ترین علل آن به شرح زیر است.

فرزند بزرگتر شما ممکن است وقتی از خانه یا مدرسه دور است، از اجابت مزاج خودداری کند، زیرا از استفاده از توالت عمومی خجالت می‌کشد یا احساس ناراحتی می‌کند.

سایر تغییرات به طور کلی، هرگونه تغییر در روال زندگی کودک، مانند سفر، هوای گرم یا موقعیت‌های استرس‌زا، می‌تواند بر سلامت کلی و نحوه عملکرد روده‌های او تأثیر بگذارد.

اگر یبوست در نوزادان درمان نشود، می‌تواند بدتر شود و باعث قولنج در کودکان شود.

هر چه مدفوع بیشتر در دستگاه گوارش تحتانی بماند، بزرگتر، سفت‌تر و خشک‌تر می‌شود. سپس دفع مدفوع دشوارتر و دردناک‌تر می‌شود.

فرزند شما ممکن است به دلیل درد، مدفوع خود را نگه دارد. این یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند.

اجتناب از مدفوع و یبوست در نوزادان

فرزند شما ممکن است به دلایل مختلف مدفوع خود را نگه دارد.

کودک ممکن است برای جلوگیری از درد دفع از این کار اجتناب کند.

اگر فرزند شما به پوشک حساسیت دارد، درد دفع می‌تواند حتی دردناک‌تر باشد یا ممکن است با مشکلاتی در استقلال و کنترل روبرو باشد که بین سنین ۲ تا ۵ سال رایج است.

این بدان معناست که فرزند شما ممکن است عمداً مدفوع خود را نگه دارد زیرا نمی‌خواهد از بازی دور باشد.

شیر خشک علت یبوست در نوزادان

بهتر است نوزاد را با شیر طبیعی تغذیه کنید، زیرا مصرف شیر خشک او را مستعد یبوست می‌کند.

هضم شیر خشک بسیار دشوار است و مدفوع را سفت و حجیم می‌کند و بهتر است میزان مصرف شیر خشک برای نوزاد رعایت شود، مهمترین دلایل این اختلال عبارتند از:

هضم شیر خشک بسیار دشوارتر از شیر مادر است. در روزهای اولیه، بدن در حال یادگیری و تلاش برای هضم این ماده است. در نتیجه، برخی علائم مانند یبوست در نوزادان طبیعی است.

فرآیند تهیه شیر خشک قوانین خاص خود را دارد و نباید کمتر یا بیشتر از مقدار مجاز باشد. در برخی موارد، شیر خشک از مقدار طبیعی خود غلیظ‌تر می‌شود و باعث یبوست نوزاد می‌شود.

در بیشتر موارد، نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، در معرض یبوست قرار می‌گیرند و دلیل این امر ناسازگاری ترکیبات آن با بدن نوزاد است.

البته در نظر داشته باشید که نوزادانی که از شیر خشک تغذیه می‌کنند معمولاً نسبت به نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، کمتر دفع می کنند.

اگر نوزاد شما حتی یک بار در روز بدون علائم، حرکات روده داشته باشد، به این معنی است که حرکات روده او طبیعی است.

یبوست در کودکان به دلیل کم آبی بدن

با این حال اصلی‌ ترین علت یبوست در نوزادان شیرخوار مصرف مایعات محدود است.

آنها توانایی مصرف خوراکی‌ های حاوی فیبر را ندارند و ممکن است نیاز بدن از طریق شیر خشک یا شیر مادر هم تامین نشود و احتمالاً نوزادانی که از شیر خشک استفاده می‌ کنند، بیش از دیگر نوزادان به یبوست مبتلا میشوند.

پس از مدت کوتاهی پس از تولد نوزاد، برخی عوامل مانند دندان درآوردن، برفک دهان نوزاد، عفونت گلو، سرماخوردگی یا عفونت گوش در کودکان باعث بی‌اشتهایی نوزاد و عدم تمایل به مصرف شیر و غذا می‌شود.

کمبود غذا و مایعات باعث کم آبی بدن شده و نوزاد دچار یبوست می‌شود.

یبوست در نوزادان به دلیل بیماری

اگر فرزند شما بیمار است و اشتهای خود را از دست داده است، تغییر در رژیم غذایی او می‌تواند بر سیستم گوارش کودک تأثیر بگذارد و باعث یبوست در نوزادان شود.

یبوست ممکن است ناشی از برخی بیماری‌ها مانند کم‌کاری تیروئید باشد، در این صورت، برای درمان فوری یبوست در یک نوزاد یک ماهه، ابتدا باید بیماری ایجاد کننده این بیماری را درمان کنید.

اگر بخواهیم کمی جزئی‌ تر یبوست کودکان را بررسی کنیم باید به مصرف انواع داروها نیز اشاره کرد.

گاهی اوقات در پی بیماری‌ هایی که برای نوزادان اتفاق می‌ افتد با مصرف آنتی بیوتیک، استامینوفن و حتی مکمل‌ های آهن احتمال یبوست در نوزادان نیز وجود دارد.

از طرفی ممکن است در پی مصرف انواع خوراکی‌ های آلرژی‌ زا حتی توسط مادران شیرده، نوزادان نیز به یبوست مبتلا شوند.

اختلالات متابولیکی از دلایل یبوست نوزادان

زمانی که صحبت از یبوست نوزادان می شود نباید از اختلالات متابولیکی غافل شد.

گاهاً مشکلات ژنتیکی می‌ تواند سبب ابتلای کودکان و نوزادان به یبوست شود و در روند تبدیل پروتئین، کربوهیدرات و چربی‌ ها به انرژی مشکلاتی به وجود می‌ آید.

یبوست در نوزادان به دلیل تغذیه از شیر مادر

ممکن است در چند روز اول تولد نوزاد خود متوجه شوید که نوزادتان به دلیل مشکلات دفع مدفوع بی‌قرار است.

وقتی نوزاد شما یبوست دارد، مدفوع او سفت و خشک می‌شود و به راحتی تخلیه نمی‌شود. اگر مادر به غذای کودک یک ساله توجه نکند، کودک دچار اختلال دفع مدفوع خواهد شد. برخی از شایع‌ترین علل این اختلال عبارتند از:

از مهمترین دلایل یبوست نوزاد، مصرف کم مایعات توسط مادر است، اگر با مدفوع خشک یا یبوست در نوزاد خود مواجه شدید، مطمئن شوید که به اندازه کافی آب مصرف کرده‌اید.

یکی دیگر از دلایل یبوست نوزاد، کمبود فیبر است. شیر مادر کمترین میزان فیبر را دارد که مادر باید با مصرف سبزیجات و میوه‌ها آن را جبران کند.

گاهی اوقات، با وجود رعایت دستورالعمل‌های تغذیه‌ای توسط مادر، کودک همچنان از یبوست رنج می‌برد.

لازم است بدانید که در این حالت، دلیل اصلی این مشکل وجود اختلالات دیگری مانند انسداد روده، مشکلات گوارشی و عدم دفع مدفوع است.

برخی عوامل دیگر مانند مشکلات هورمونی یا تنظیمات نامناسب گوارش منجر به یبوست شدید در نوزادان می شوند که باید در اسرع وقت بررسی و برطرف شوند.

علائم یبوست در نوزادان

از مهمترین علائم یبوست یا خشکی مدفوع در کودکان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کودک شما ممکن است هنگام تلاش برای دفع مدفوع، زور بزند.

کودک شما ممکن است تحریک‌پذیر، زودرنج و بی‌قرار به نظر برسد.

کودک شما ممکن است کمتر غذا بخورد و اشتهای کمی داشته باشد.

در موارد شدید یبوست، ممکن است پارگی یا ترک در اطراف مقعد ظاهر شود که گاهی اوقات با خونریزی در این ناحیه همراه است.

اگر کودک شما یبوست داشته باشد، شکم او آبکی و بزرگتر از حد معمول به نظر می‌رسد. اگر به آرامی شکم او را فشار دهید، متوجه خواهید شد که توده‌های سفت و جامد مدفوع در روده‌های او وجود دارد.

پیشگیری از یبوست در کودکان و نوزادان

• مصرف منابع غنی فیبر
• افزایش فعالیت کودک
• ورزش کردن
• ماساژ شکم بعد از هر وعده غذایی
• نوشیدن آب فراوان
• استفاده از آب میوه های مختلف

برای جلوگیری از یبوست در نوزادان، دستورالعمل های روی جعبه استفاده از شیرخشک را رعایت کنید و از شیر بیشتر استفاده نکنید.

درمان یبوست در نوزادان

اصولاً به جای استفاده از دارو می توانید برای رفع یبوست نوزادان به درمان های خانگی متوسل شوید.

اگر کودک شما شیرخوار است و هنوز امکان غذا دادن به او وجود ندارد، می توانید روزانه بین ۲ تا ۴ اونس آب میوه مانند گلابی، گیلاس یا آب سیب به او بدهید.

در این شرایط کنترل مدفوع نوزاد ضروری است، اگر خیلی شل شود، باید آب یا مایعات کمتری به کودک بدهید.

اگر کودک شما به سنی رسیده است که می تواند غذا بخورد، می توانید به جای برنج از جو دوسر در غذای او استفاده کنید.

از آنجایی که بسیاری از مادران فرنی نوزاد خود را با آرد برنج یا نشاسته برنج تغذیه می کنند، این غذا باعث ایجاد یبوست در کودک می شود.

از دیگر روش های درمان یبوست نوزادان می توان به مصرف مقدار کمی روغن زیتون، بادام و یا بهره مندی از خواص روغن کرچک برای بهبود یبوست اشاره کرد.

این روغن ها ملین هستند و در صورت ترکیب با مقدار کمی آب ولرم می توانند در رفع یبوست نوزادان بسیار موثر باشند.

اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه شود دچار یبوست نمی شود زیرا موادی در شیر مادر وجود دارد که از یبوست نوزاد جلوگیری می کند.

کودکانی که از شیرخشک استفاده می کنند ممکن است بیشتر دچار یبوست شوند، به خصوص در شرایط خاصی اگر نوع شیرخشک نیاز به تغییر داشته باشد، این مشکل بیشتر پیش می آید.

برای درمان فوری یبوست نوزاد توصیه می کنیم از روش ماساژ استفاده کنید.

برای این منظور باید دست خود را چرب کرده و شکم نوزاد را در جهت عقربه های ساعت ماساژ دهید.

این عمل به سیستم گوارشی کودک کمک می کند تا برای اجابت مزاج آسان آماده شود.

می توانید از حرکات کششی ملایم برای رفع یبوست نوزاد استفاده کنید.

حرکت دادن پاهای کودک و ماساژ دادن آنها می تواند کمک زیادی به حرکت روده کند.

در پایان این قسمت لازم به ذکر است که اگر در نوزاد خود با یبوست مواجه شدید، بهتر است ابتدا مشکل را با پزشک اطفال خود در میان بگذارید.

زیرا در این شرایط پزشک با معاینه و انجام آزمایشات لازم تشخیص انسداد روده یا پیچ خوردگی نوزاد را می دهد.

اگر این مشکل وجود نداشت، می توانید از درمان های خانگی برای رفع یبوست نوزادتان استفاده کنید.

درمان یبوست نوزادان در خانه

تمامی کودکان و نوزادانی که به یبوست مبتلا می شوند اغلب بی‌ قراری دائمی داشته و در زمان دفع این حالات شدت پیدا می‌ کند.

یبوست باعث ایجاد دل درد برای نوزادان شیرخوار می شود به گونه‌ ای که حتی نمی‌ توانند مشکل خود را به درستی بیان کنند.

این نوزادان معمولاً بی‌ قراری و گریه‌ های دائمی داشته و حال نامساعدی خواهند داشت.

اگر متوجه می شوید که این شرایط در پی ابتلای کودکان به یبوست اتفاق افتاده است، می‌ توانید با چند روش مناسب یبوست را درمان کنید، قبل از هر چیز مهم است که علائم یبوست در نوزادان را بشناسید.

معمولاً نوزادان مبتلا به یبوست هنگام دفع مدفوع فشار بسیار زیادی به خود وارد کرده و حتی ممکن است حجم بسیار ناچیزی از مدفوع سفت را به سختی دفع کنند.

نوزادان و شیرخواران مبتلا به یبوست، اغلب شکم‌ های سفتی دارند و حتی ممکن است در پی این عارضه گرفتگی‌ های دردناکی را متحمل شوند.

برای درمان یبوست نوزادان مهم است که مایعات بیشتری به بدن آنها برسانید.

بهتر است که در کنار مصرف شیر مادر و شیر خشک از آبمیوه‌ های طبیعی مانند آب گلابی، گیلاس یا سیب به مقدار بسیار محدود استفاده کنید.

البته باید وضعیت نوزادان نیز بررسی شود تا مبادا شل شدن زیاد مدفوع باعث آسیب‌ های دیگری شود.

اگر سن نوزادان به گونه‌ ای است که می‌ توانند از غذا استفاده کنند، بهتر است که به جای برنج از جو دوسر استفاده کنید.

مهم است که مقدار محدودی روغن زیتون یا روغن بادام را برای مصرف خوراکی در غذای آنها قرار داده و در روتین روزانه آنها استفاده کنید.

اگر نوزادان توانایی مصرف غذا ندارند و سن آنها هنوز با ۶ ماهگی نرسیده، می‌ توانید با ماساژ دادن شکم توسط این روغن‌ ها دفع مدفوع را برای آنها آسان‌ تر کنید.

نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌ کنند با احتمال کمتری به یبوست مبتلا می شوند و این اختلال گوارشی اغلب برای نوزادانی است که از شیر خشک استفاده می‌ کنند.

روش دیگری که می‌ توانید برای رفع یبوست نوزادان در خانه انجام دهید، ماساژ دادن آنهاست.

ماساژ ناحیه شکم به طور پیوسته و چندین بار در روز به رفع یبوست کمک می‌ کند و اگر انسداد یا پیچ خوردگی در روده‌ ها وجود داشته باشد تا حدودی برطرف می شود اما این نوع مشکلات باید توسط پزشک بررسی گردد.

درمان یبوست نوزادان با تغذیه مناسب

مسئله‌ ای که همه پزشکان تغذیه و متخصصان کودک از جمله دکتر سمانه عبدالمحمدی به آن تاکید زیادی دارند، این است که به کودکان زیر ۶ ماه نباید جز شیر مادر و شیر خشک خوراکی دیگری داد.

اما در مواردی که یبوست‌ های شدید اتفاق می‌ افتند، نوزادان نیز با اختلالات گوارشی مواجه شده و این مسئله می‌ تواند برای آنها آسیب‌ های زیاد و طولانی را در پی داشته باشد.

درمان یبوست نوزادان را در پیش گرفته‌ اید و با موفقیت همراه نبوده است، می‌ توانید تحت نظر پزشک از مقدار مشخصی آب سالم استفاده کنید.

البته در کنار مصرف آب هم می ‌توانید از حمام گرم استفاده کرده و به شل شدن عضلات کودکان کمک می‌ کند.

در کنار مصرف آب برخی از انواع داروهایی که توسط پزشک تجویز می شود، برای درمان یبوست نوزادان کاربردی است.

نکته مهمی که هرگز نباید فراموش کنید این است که به کودکان زیر ۶ ماه نباید آب یا عصاره آلو داد.

زیرا آلو حاوی مواد محرک طبیعی است که باعث رقیق شدن بیش از حد مدفوع می شود و می‌ تواند برای نوزادان با از دست رفتن آب طبیعی بدنشان دردسرآفرین هم باشد.

در شش ماهه اول برای نوزادان مبتلا به یبوست به هیچ عنوان از شکر، عصاره مالت یا غلات و برنج استفاده نکنید.

با این مواد نمی‌ توانید از یبوست جلوگیری کرده یا آن را درمان کنید و البته به هیچ عنوان مجاز به مصرف خوراکی‌ های جامد در ۶ ماهه اول برای نوزادان نخواهید بود.

حتی مصرف مایعات و آب ساده هم باید به تشخیص پزشک انجام پذیرد.

عوارض یبوست در نوزادان

کودکان درک درستی از یبوست ندارند و از آنجایی که شیرخواران حتی توانایی گفتن مسائل مختلف را ندارند، بیش از دیگران از این بابت آسیب دیده و حتی ممکن است اختلالات وسیع در سیستم گوارشی رخ دهد.

زمانی که یبوست برای نوزادان یا شیرخواران اتفاق می‌ افتد، زور زدن‌ های دائمی برای دفع مدفوع سفت شده باعث تحریک بیشتر روده‌ ها شده و حتی ممکن است پوششی از مقعد را پاره کند.

حتی کودکان به واسطه دردی که در این تایم متحمل می شوند، دائماً در حال گریه و بی‌ تابی بوده و حال مساعدی نخواهند داشت.

اگر با وجود یبوست و فشارهای وارده دفع اتفاق بیفتد، معمولا مدفوع به حالت گوی های کوچک اما سفت بوده که دفع آنها برای نوزادان نیز سخت است.

در صورتی که یبوست درمان نشود و نوزادان برای مدت زمان زیادی در همین حالت باقی بمانند ممکن است با حالت بی‌ اختیاری مدفوعی نیز مواجه شوند که فقط لکه‌ های جامد را بر روی لباس آنها مشاهده خواهید کرد.

اگر متوجه می شوید که کودکان یا نوزادان با یبوست مواجه هستند حتماً برای درمان سریع این اختلال گوارشی اقدام کنید.

انجام فعالیت‌ های ورزشی، ماساژ دادن آنها و تکان دادن پای کودکان و حرکت آن به سمت داخل شکم می‌ تواند به دفع آسان کمک کند.

در عین حال باید مصرف مایعات و فیبر توسط نوزادان، کودکان و حتی مادران شیرده افزایش یابد.

سوالات متداول

چه زمانی برای یبوست نوزاد یک ماهه به پزشک مراجعه کنیم؟

در بسیاری از موارد این مشکل خود به خود و با روش های خانگی که در بالا ذکر شد برطرف می شود.

گاهی بسته به شرایط باید با پزشک متخصص اطفال مشورت کرد و کودک را معاینه کرد.

اگر کودک شما بیش از 6 هفته سن دارد، طبیعی است که گاهی اوقات یبوست داشته باشد.

اگر کودک شما بیش از 4 روز اجابت مزاج نداشته یا در دفع مدفوع مشکل دارد، معاینه کودک توسط پزشک ضروری است.

چه زمانی یبوست در نوزادان خطرناک است؟

در صورت وجود علائم خطر در نوزادان مبتلا به یبوست، مانند خون در مدفوع، درد شکم که نوزاد را از خواب بیدار می کند، یا وزن نوزاد به درستی افزایش نمی یابد.

نوزاد وزن کم می کند و همچنین استفراغ همراه با یبوست دارد و یا اگر سابقه بیماری یا تومورهای گوارشی در خانواده شیرخوار وجود داشته باشد، درمان های خانگی به هیچ وجه توصیه نمی شود.

مراجعه فوری به متخصص نوزادان و انجام آزمایش ضروری است.