درمان تب کودکان

درمان تب کودکان زمانی اهمیت پیدا می کند که والدین بتوانند بین یک تب طبیعی و تب خطرناک تفاوت قائل شوند.

تب به خودی خود بیماری نیست، بلکه واکنش طبیعی سیستم ایمنی بدن برای مقابله با ویروس ها، باکتری ها و سایر عوامل بیماری زا است.

بسیاری از تب های خفیف با استراحت، مصرف مایعات و استفاده صحیح از داروهای تب بر کنترل می شوند، اما برخی موارد به بررسی فوری توسط پزشک نیاز دارند.

یکی از رایج ترین سوالات والدین این است که تب چند درجه خطرناک است، چه زمانی باید دارو مصرف شود، آیا همه تب ها به آنتی بیوتیک نیاز دارند و چه موقع باید کودک را به اورژانس رساند.

پاسخ این سوالات به سن کودک، علت تب، شدت علائم و وضعیت عمومی او بستگی دارد.

آشنایی با روش های صحیح اندازه گیری دمای بدن، مراقبت های خانگی و علائم هشداردهنده، به والدین کمک می کند تا تصمیم مناسب تری بگیرند و از بروز عوارض احتمالی پیشگیری کنند.

در ادامه با علت تب، روش های درمان، مراقبت های خانگی و زمان مناسب مراجعه به پزشک آشنا خواهید شد.

تب چیست؟

درگروه های سنی مختلف در مواجهه با بیماری های گوناگون ممکن است کمی دمای بدن افزایش پیدا کرده که در علم پزشکی به آن تب گفته می شود.

بیشتر کودکان در معرض بروز تب قرار می‌ گیرند و نشانه‌ ای از بیماری‌ های مختلف خواهد بود.

تب پاسخی کاملا منطقی از طرف سیستم ایمنی بدن در مواجهه با انواع ویروس و باکتری خواهد بود، به گونه ای که سیستم ایمنی، دمای بدن را افزایش داده تا بتواند به واسطه آن انواع میکروب ها و عفونت های موجود در بدن را از بین ببرد.

البته باید بدانید که تب در حد یک الی دو درجه مشکلی نخواهد داشت و به راحتی قابل کنترل است، اما حتماً باید به آن رسیدگی کرده تا افزایش دمای بدن باعث ایجاد بیماری ها و مشکلات مختلف در بدن افراد به ویژه کودکان نشود.

کلیه والدین از بدو تولد کودک، باید دستگاه‌ های مخصوص تب سنج را همواره در خانه داشته باشند، تا بتوانند میزان دما  و حرارت بدن کودکان را سنجیده و البته هنگام بروز بسیاری از بیماری ها برای آنها کاربردی خواهد بود.

دمای عادی بدن کودکان و افراد بزرگسال معمولاً ۳۷ درجه خواهد بود اما اگر تب کودکان از این درجه بالاتر رفت حتماً باید برای بررسی و کنترل تب به پزشک مراجعه نمایید.

نوزادان از سه ماهگی به بالا ممکن است دمای بدنشان به ۳۸ درجه سانتی گراد برسد، که کاملا طبیعی خواهد بود و البته در سنین بالاتر بین سه ماهگی و یا شش ماهگی دمای بالا تا ۳۹ درجه اگر مشاهده شد حتما باید به پزشک مراجعه نمایید.

معمولاً تب از علائم بیماری هایی مانند سرما خوردگی، آنفولانزا، کرونا و عفونت داخلی خواهد بود و بهتر است که هرگونه تب در کودکان را جدی گرفته و حتماً برای بررسی مشکلات درونی به پزشک مراجعه نمایید.

انواع تب در کودکان

تب در کودکان بر اساس علت، شدت افزایش دمای بدن، مدت زمان ادامه داشتن و علائم همراه به انواع مختلفی تقسیم می شود.

شناخت نوع تب به والدین و پزشک کمک می کند تا علت اصلی را سریع تر تشخیص داده و مناسب ترین روش درمان تب کودکان را انتخاب کنند.

تب و لرز در کودکان

تب معمولا با لرز و احساسسرما همراه می باشد.

هیپوتالاموس در مغز مسئول تنظیم دمای بدن است و در شرایط عادی دمای بهینه بدن 37 درجه می باشد.

وقتی که کودک تب دارد، برای مبارزه با عفونت، دمای بهینه بدن زیاد می شود و وقتی که دمای بدن کودک کمتر از این نقطه تعیین شده باشد، احساس سرما می‌کند و با انجام انقباضات ماهیچه‌ای، دچار لرز می‌شود.

هدف از این انقباضات زیاد شدن دمای بدن برای کمک به مقابله با بیماری است.

تب ناشی از عفونت‌های ویروسی در کودکان

تب به خاطر عفونت های ویروسی علائمی مانند آبریزش بینی، سرفه، خس خس سینه، گلودرد، قرمزی چشم و اسهال دارد.

عفونت های ویروسی به راحتی منتقل می شوند.

بیشتر عفونت‌های ویروسی به خودی خود خوب می شوند و نیازی به درمان با آنتی‌بیوتیک ندارند.

تب به همراه استفراغ در کودکان

بیماری‌های مختلفی مثل گاستروانتریت یا عفونت گوش ممکن است باعث بروز تب و استفراغ در کودک شوند.

تب و استفراغ بعضی اوقات می تواند نشانه بیماری‌های جدی‌تر مانند عفونت‌های دستگاه ادراری، ذات الریه یا مننژیت باشند.

به همین دلیل اگر فرزندمان تب کند و استفراغ کند باید به پزشک مراجعه کرد.

تب بعد از واکسیناسیون در کودکان

بعضی از واکسن های دوران کودکی باعث بروز تب می شود.

بسته به نوع واکسن، زمان بروز و مدت تب متفاوت است.

جدول مقایسه انواع تب در کودکان

علائم تب در کودکان

دمای بدن از فردی به فرد دیگر و در ساعات مختلف روز کمی متفاوت است.

معمولا میانگین دمای طبیعی بدن ۳۷ درجه سانتیگراد است.

تب خود یک علامت است و بسته به علت آن، ممکن کودک علائم دیگری از جمله موارد زیر را داشته باشد:

• تعریق
• لرز
• سردرد
• دردهای عضلانی
• بی‌اشتهائی
• تحریک‌پذیری
• ضعف عمومی

علت تب در کودکان

عفونت شایع‌ترین علت تب در کودکان است.

بیماری‌های ویروسی و باکتریایی شایع‌ترین بیماری هایی هستند که باعث بروز تب می‌شوند.

این بیماری‌ها شامل موارد زیر هستند:

• سرماخوردگی
• گاستروانتریت (اسهال و استفراغ)
• عفونت‌های گوش
• خروسک
• عفونت‌های دستگاه تنفسی
• عفونت‌های دستگاه ادراری

روش های درمان تب در کودکان

کاهش تب در کودکان به علت ایجاد آن، سن کودک و شدت علائم بستگی دارد.

اگر دمای بدن از حد طبیعی بالاتر برود، ابتدا باید علت تب توسط پزشک بررسی شود، زیرا تب یک بیماری نیست و معمولاً نشانه واکنش سیستم ایمنی به عفونت یا التهاب است.

در صورتی که تب شدید، طولانی مدت یا همراه با علائمی مانند بی حالی، تشنج، تنگی نفس یا کاهش سطح هوشیاری باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

در کنار درمان علت اصلی، رعایت چند اقدام ساده می تواند به کاهش تب و افزایش راحتی کودک کمک کند.

کمپرس ولرم برای کاهش تب

یکی از ساده ترین راهکارها برای پایین آوردن دمای بدن، استفاده از کمپرس ولرم است.

یک پارچه نخی را با آب ولرم یا خنک مرطوب کنید و روی پیشانی، گردن، زیر بغل یا کشاله ران قرار دهید.

این نواحی به دلیل وجود رگ های خونی بزرگ، به انتقال گرما از بدن کمک می کنند.

از استفاده از یخ یا آب بسیار سرد خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث لرز و افزایش بیشتر دمای بدن شود.

حمام با آب ولرم

اگر تب کودک بالا باشد، حمام کوتاه با آب ولرم می تواند به کاهش تدریجی دمای بدن کمک کند.

آب نباید خیلی سرد یا خیلی داغ باشد، زیرا هر دو می توانند وضعیت کودک را بدتر کنند.

پس از استحمام نیز لباس نخی و سبک به کودک بپوشانید تا دمای بدن دوباره افزایش پیدا نکند.

مصرف مایعات کافی

تب باعث افزایش دفع آب از بدن می شود و خطر کم آبی را بالا می برد.

اگر کودک شیرخوار است، شیر مادر یا شیر خشک باید طبق برنامه ادامه پیدا کند.

در کودکان بزرگ تر نیز مصرف آب، سوپ رقیق، محلول های خوراکی جبران آب و مایعات شفاف به حفظ آب بدن و بهبود سریع تر کمک می کند.

استفاده از داروهای تب بر

در صورت نیاز و با نظر پزشک، داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن برای کاهش تب تجویز می شوند.

مقدار دارو باید بر اساس وزن و سن کودک تعیین شود و از مصرف خودسرانه یا همزمان چند داروی تب بر باید پرهیز کرد.

مصرف آسپرین برای کودکان توصیه نمی شود.

تنظیم دمای محیط و پوشش مناسب

دمای اتاق بهتر است حدود ۲۱ تا ۲۳ درجه سانتی گراد باشد و تهویه مناسبی داشته باشد.

پوشاندن لباس های نخی و سبک به کودک، به خروج گرمای اضافی از بدن کمک می کند.

استفاده از لباس های ضخیم یا پیچیدن کودک در پتوهای سنگین می تواند روند کاهش تب را مختل کند.

استراحت و مراقبت از کودک

استراحت کافی به بدن فرصت می دهد تا با عامل ایجادکننده تب مقابله کند.

در کنار آن، تغذیه مناسب، آرام نگه داشتن کودک و پیگیری وضعیت او اهمیت زیادی دارد.

اگر تب بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا با علائم هشداردهنده مانند تشنج، استفراغ مداوم، خواب آلودگی شدید یا دشواری در تنفس همراه باشد، باید هرچه سریع تر به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه شود.

جدول مقایسه روش های کاهش تب کودکان

ضرورت رسیدگی به تب در کودکان

بروز تب در بدن نشان دهنده این است که سیستم ایمنی با عوامل بیماری زا در حال مبارزه بوده و باید به آن کمک کرد تا بتواند هر گونه بیماری را خیلی سریع تر از بدن دور کند.

معمولاً تب در کودکان با حساسیت بیشتری مورد بررسی قرار می‌ گیرد و پزشکان معتقدند که اگر به این تب رسیدگی نشود کودکان ممکن است مشکلاتی مانند تشنج و کم آبی شدید بدن را تجربه کنند.

توجه داشته باشید که تب بالا در مواردی می تواند موجب گرما زدگی شود.

به همین دلیل است که پزشکان توصیه و تاکید فراوان دارند به محض بروز تب در کودکان حتی با درجه بسیار کم به پزشک مراجعه کرده و از داروهای مناسب استفاده کنید.

معمولاً تب در کودکان با مشکلاتی مانند سرخ شدن گونه ها، افزایش ضربان قلب، لرز، دردهای عضلانی و احساس خواب آلودگی همراه است.

اگر کودک بیش از حد طبیعی، تب را تجربه کند باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

منشاء اصلی تب در بدن عفونت ها و باکتری هایی هستند که می توانند اندام های حساس بدن را درگیر کنند.

البته باید بدانید که تب گاها نشانه ای از اختلالات هورمونی و یا لخته شدن خون است که باید خیلی دقیق به آن رسیدگی شود.

تنها پزشکان می توانند علت تب در بدن کودکان را به وضوح تشخیص دهند، با این حال باید بدانید که درجه حرارت بدن در حالت عادی و زمان بروز تب برای کودکان در سنین مختلف متغیر است.

به عنوان مثال برای نوزادان سه ماه و کمتر، دمای ۳۸ درجه بسیار خطرناک است.

در نوزادان ۳ تا ۶ ماه ۳۸ الی ۳۹ درجه را نیز ممکن است بالاترین درجه تب بدانند.

البته باید بدانید که همین تب می تواند خطرات و عوارض زیادی را به همراه داشته باشد.

به محض بروز تب در بدن کودکان می توانید از فرایندهای درمانی مناسب در خانه استفاده کرده و تا زمانی که کودک را به پزشک می رسانید از سلامت آنها بهتر و دقیق‌ تر مراقبت کنید.

پزشکان معتقدند که در کنار مصرف دارو برای کنترل تب کمپرس سرد و نوشیدن مایعات زیاد کمک می کند تا این عارضه هر چه سریع تر فروکش کند.

البته باید بدانید که استفاده از انواع عرقیجات مانند گلاب به کاهش تب در بدن کودکان کمک می‌ کند.

شما می توانید گلاب را در محیط خنک قرار داده و به واسطه یک پنبه گلاب را به قسمت پیشانی کودک بمالید این روش به پایین آمدن تب کمک زیادی خواهد کرد.

در موارد زیاد برای اینکه پزشک بتواند خیلی فوری و سریع تب کودک را کنترل کند از انواع شیاف دیکلوفناک استفاده می‌ کند و البته مصرف شربت تب بر برای کودکان بسیار مناسب است.

توجه داشته باشید که عدم رسیدگی به موقع به تب کودکان منجر به ایجاد تشنج شده و قطعا به دنبال آن آسیب های مغزی و سایر مشکلات جسمانی برای کودکان اتفاق می افتد.

شما می توانید به وابسته دارو درمانی و انواع گیاهان دارویی و تحت نظر متخصصان از سلامت کودک محافظت کرده و خیلی دقیق تر و بهتر می توانید از افزایش درجه حرارت بدن جلوگیری نمایید.

ضرورت اندازه گیری تب

یکی از نشانه‌ های شایع بیماری‌ های مختلف افزایش دمای بدن است که معمولاً این عارضه برای افراد بزرگسال راحت‌ تر کنترل می شود و برای کودکان حساسیت بالاتری دارد.

افزایش دمای بدن کودکان اگر کنترل نشود ممکن است خطرات زیادی را مانند تشنج و حتی آسیب‌ های مغزی به همراه داشته باشد.

مهم است که در زمان بروز بیماری‌ ها و تزریق انواع واکسن حتماً درجه و دمای بدن کودک راه اندازه‌ گیری کرده تا مبادا با خطرات احتمالی آن مواجه شوند.

با این حال تب یکی از نشانه‌ های مثبت در هنگام بروز بیماری‌ هاست و معلوم می شود که بدن عملکرد درستی نسبت به عوامل بیماری‌ زا داشته است اما زمانی که تب اتفاق می‌ افتد بدن تحت شرایط کاملاً خاصی قرار می‌ گیرد و نیاز است که با مصرف انواع داروهای تب بر و حتی با روش‌ های ساده‌ تر مانند پاشویه از میزان تب کم کرده و به بهبود شرایط و کنترل تب کمک شایانی خواهید کرد.

روش های کاربردی برای بررسی میزان تب کودک

اگر به هر دلیلی کودک شما تب می کند، بهتر است که حتماً دستگاه‌ های مخصوص را برای سنجش دمای بدن او در اختیار داشته باشید تا زمانی که به پزشک مراجعه کرده و روش‌ های درمانی را آغاز نمایید.

یکی از بهترین روش هایی که می توانید به صورت منظم دمای بدن کودک را کنترل کنید، استفاده از تب سنج خواهد بود که می‌ توانید به صورت دهانی، مقعدی، زیربغل و یا از طریق گوش دمای بدن کودکان را نیز بسنجید.

تب کودکان، نشانه بسیار مهمی از بیماری های داخلی به ویژه عفونت است و به محض شروع تب باید به پزشک مراجعه نمایید.

متخصصان علت تب را پیدا کرده و نهایتاً دارو درمانی را آغاز می کنند، مصرف دارو برای بهبود مشکلات درونی کارساز خواهد بود اما به واسطه برخی داروها تب کودک ظرف چند ساعت کنترل شده و همواره سلامت او حفظ می شود.

اگر به تب کودکان رسیدگی نشود قطعاً باعث ایجاد تشنج و آسیب های مغزی و دیگر مشکلات خواهد شد.

بهتر است که حتماً نسبت به افزایش دمای بدن کودکان حساسیت ویژه ای داشته باشید و سریع‌ تر اقدامات ذکر شده را انجام دهید تا بتوانید کودک را به پزشک مربوطه رسانده و دارو درمانی را نیز آغاز نمایید.

برخی افراد تصور می کنند که تب از علائم خطرناک و البته نگران کننده از بیماری ها خواهد بود.

باید بدانید که تب یک سیستم تدافعی کاملاً درست از طرف سیستم ایمنی بدن است که برای مبارزه با سایر بیماری ها انجام خواهد داد و در صورت ادامه دار شدن این شرایط باید به آن رسیدگی شود.

چگونه می‌ توان تب کودکان را اندازه‌گیری کرد؟

بزرگترین دغدغه والدین این است که در دوره‌ های مختلف با تزریق انواع واکسن و یا طی کردن دوره بیماری چگونه می‌ توانند از فرزندان خود مراقبت کنند.

تب، یکی از نشانه‌ های شایع برخی از بیماری‌ ها می‌ باشد که با اندازه‌ گیری دقیق آن می‌ توانید از سلامت کودکان محافظت کرده و مراقبت کنید که مبادا افزایش دمای بدن بیش از حد نرمال مشکلات مختلف را برای آنها به همراه آورد.

افزایش دمای بدن نشان می‌ دهد که سیستم ایمنی با مشکلات و آسیب‌ های مختلف درگیر است و باید  کمک کنید تا تب کاهش پیدا کرده تا در این روند بدن آسیب‌ های خطرناک را حتی در حد محدود تجربه نکند.

ساده‌ ترین روش برای اندازه‌ گیری تب کودکان این است که از محل کشاله ران، زیر بغل و ناحیه گردن و پیشانی کودکان دمای بدن آنها را بسنجید اما با این روش نمی‌ توانید تعیین کنید که دمای بدن دقیقاً چقدر است، برای چنین شرایطی نیاز است که از انواع دماسنج دیجیتالی استفاده کنید.

با این روش شما می‌ توانید از طریق دهان، زیر بغل و حتی مقعد کودکان به مدت چند دقیقه دمای دقیق بدن را اندازه‌ گیری کرده و متوجه خواهید شد که نیاز به مصرف انواع داروهای ضد تب خواهند داشت یا نه.

یکی دیگر از روش‌ های دقیق برای اندازه‌ گیری تب کودکان استفاده از دماسنج و یا تب سنج گوشی می‌ باشد.

متخصصان برتر در این زمینه از جمله دکتر سمانه عبدالمحمدی معتقدند که بهترین روش برای اندازه‌ گیری تب کودکان استفاده از دماسنج‌ های دیجیتالی می‌ باشد.

این فرایند بسیار ایمن و سریع انجام می شود و برای کودکان هیچ گونه احساس ناراحت کننده را به همراه ندارد.

تنها مشکل این روش این است که نسبت به انواع دماسنج‌ های دیجیتالی کمی پیچیده‌ تر است و باید روند کار با آن را به طور دقیق یاد بگیرید.

با این حال در قسمت ابتدایی این دماسنج بخشی فلزی وجود دارد که می‌ توانید با قرار دادن آن در بخش‌ های مختلف بدن خیلی سریع دمای بدن را بررسی نمایید.

نیاز است که کودکانتان را در یک محیطی دمایی کاملاً معتدل قرار داده و اجازه دهید که کودکان با وسایل مورد علاقه خود سرگرم شوند.

در چنین شرایطی می‌ توانید سر فلزی دماسنج را در قسمت زیر بغل کودک قرار داده و نگه دارید و پس از آن دمای بدن به طور دقیق مشخص می شود.

مراقبت های خانگی هنگام تب کودکان

رعایت مراقبت های خانگی صحیح می تواند به کنترل تب و افزایش راحتی کودک کمک کند، اما جایگزین معاینه پزشکی در موارد خطرناک نیست.

ابتدا دمای بدن را با یک دماسنج دیجیتال استاندارد و در زمان های مشخص اندازه گیری کنید تا تغییرات تب قابل پیگیری باشد.

کودک باید مایعات کافی مانند آب، شیر مادر، شیر خشک یا محلول های خوراکی مناسب دریافت کند تا از کم آبی بدن جلوگیری شود.

لباس های نخی و سبک بپوشانید و دمای اتاق را در محدوده متعادل نگه دارید تا گرمای اضافی بدن راحت تر دفع شود.

اگر پزشک داروی تب بر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن تجویز کرده است، آن را فقط بر اساس وزن و در فواصل زمانی توصیه شده مصرف کنید.

در صورت بالا بودن تب، حمام کوتاه با آب ولرم یا کمپرس ولرم می تواند به کاهش تدریجی دمای بدن کمک کند.

از استفاده از آب یخ، الکل، پیچیدن کودک در پتوهای ضخیم یا مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک خودداری کنید، زیرا این اقدامات ممکن است وضعیت کودک را بدتر کنند.

اگر تب بیش از چند روز ادامه داشت یا با علائمی مانند تشنج، خواب آلودگی شدید، تنگی نفس یا استفراغ مداوم همراه بود، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

سوالات متداول

پیش از درمان تب کودکان، بسیاری از والدین با پرسش های مشابهی روبه رو می شوند.

پاسخ به این سوالات می تواند به تصمیم گیری بهتر و مراقبت صحیح از کودک کمک کند.

تب چند درجه در کودکان خطرناک است؟

تب در نوزادان زیر سه ماه با دمای ۳۸ درجه یا بیشتر و تب بالای ۴۰ درجه در کودکان بزرگ تر نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارد.

آیا همه تب های کودکان نیاز به آنتی بیوتیک دارند؟

خیر. بیشتر تب ها منشأ ویروسی دارند و بدون آنتی بیوتیک بهبود پیدا می کنند.

مصرف آنتی بیوتیک فقط باید با تشخیص پزشک انجام شود.

بهترین داروی تب بر برای کودکان چیست؟

استامینوفن و ایبوپروفن از رایج ترین داروهای تب بر هستند که باید بر اساس وزن، سن و توصیه پزشک مصرف شوند.

آیا حمام با آب ولرم برای کاهش تب مفید است؟

بله. حمام کوتاه با آب ولرم یا استفاده از کمپرس ولرم می تواند به کاهش تدریجی دمای بدن کمک کند، اما نباید از آب بسیار سرد استفاده شود.

چه زمانی باید کودک را به پزشک ببریم؟

اگر تب بیش از سه روز ادامه پیدا کند یا با تشنج، تنگی نفس، بی حالی شدید، استفراغ مداوم یا کاهش هوشیاری همراه باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.