درمان شب ادراری در کودکان

درمان شب ادراری در کودکان به علت اصلی بروز این مشکل، سن کودک و شدت علائم بستگی دارد.

شب ادراری تا پیش از ۷ سالگی در بسیاری از کودکان طبیعی است و معمولاً با تکامل سیستم عصبی و رشد مثانه به تدریج برطرف می شود.

با این حال، اگر این مشکل ادامه پیدا کند یا با علائم دیگری مانند تکرر ادرار، درد، تب یا عفونت همراه باشد، لازم است کودک توسط متخصص اطفال بررسی شود.

روش های درمان شب ادراری شامل اصلاح عادت های رفتاری، تنظیم مصرف مایعات، آموزش کنترل مثانه، درمان بیماری های زمینه ای و در برخی موارد استفاده از دارو یا دستگاه هشدار شب ادراری است.

انتخاب بهترین روش درمان باید پس از تشخیص دقیق علت انجام شود تا علاوه بر کاهش دفعات شب ادراری، از ایجاد اضطراب و کاهش اعتماد به نفس کودک نیز پیشگیری شود.

دلایل شب ادراری در کودکان

شب ادراری در کودکان یکی از مشکلات شایع دوران کودکی است که معمولاً هنگام خواب رخ می دهد و در بیشتر موارد خارج از کنترل کودک است.

این وضعیت می تواند باعث نگرانی والدین و احساس خجالت یا کاهش اعتماد به نفس در کودک شود، اما تا پیش از ۷ سالگی اغلب بخشی از روند طبیعی تکامل کنترل مثانه محسوب می شود و معمولاً با افزایش سن به تدریج برطرف خواهد شد.

علت شب ادراری در همه کودکان یکسان نیست و عوامل مختلفی در بروز آن نقش دارند.

کوچک بودن ظرفیت مثانه، تکامل نیافتن کامل اعصاب کنترل کننده مثانه، خواب عمیق و کاهش ترشح هورمون ضد ادرار از مهم ترین دلایل این مشکل هستند.

علاوه بر این، برخی بیماری ها مانند عفونت مجاری ادراری، دیابت، یبوست، آپنه خواب، اختلالات کلیوی یا مشکلات عصبی نیز می توانند احتمال شب ادراری را افزایش دهند.

در کودکان مبتلا به آپنه خواب، خروپف، وقفه تنفسی و خواب آلودگی روزانه نیز ممکن است مشاهده شود.

ممکن است کودکان مبتلا به دیابت، دفع ادرار را بیش از دیگر همسالان خود داشته باشند و البته این کودکان تمایل بیشتری به مصرف آب دارند.

به طور معمول میزان تشنگی، خستگی و کاهش وزن آنها نسبت به دیگران بیشتر خواهد بود.

یبوست های طولانی و مزمن می تواند در کودکان باعث نقص در عملکرد عضلات شده و کنترل ادرار را مختل می کند.

در نوجوانان، عواملی مانند سابقه خانوادگی، استرس، فشارهای روحی، مصرف برخی داروها و بیماری های مثانه یا سیستم عصبی نیز می توانند در بروز شب ادراری موثر باشند.

اگر این مشکل پس از ۷ سالگی ادامه پیدا کند، به طور ناگهانی ایجاد شود یا با علائمی مانند درد هنگام ادرار، تکرر ادرار، تب یا وجود خون در ادرار همراه باشد، مراجعه به متخصص اطفال برای بررسی علت و شروع درمان مناسب ضروری است.

تشخیص علت شب ادراری در کودکان

زمانی که کودکان با مسئله شب ادراری به پزشک مراجعه می کنند، متخصصان ابتدا سعی دارند علت آسیب را شناسایی کرده تا در انتخاب شیوه های درمانی موفق تر عمل کنند.

متخصصان برای تشخیص علت این عارضه ابتدا معاینات بدنی را انجام داده و معاینات دوره ای را بررسی می کنند که تا حدودی می توانند اطلاعاتی را از این طریق کسب نمایند.

بررسی علائم و سوابق پزشکی خانواده، میزان و نحوه مصرف مایعات و عادات روده و مثانه کودکان از والدین پرسیده می شود.

به دلیل اینکه پزشک متوجه شود که آیا این عارضه بر اثر عادات ناسالم اتفاق می افتد یا مربوط به آسیب های داخلی بدن است.

بعد از آن انجام آزمایش ادرار برای تشخیص عفونت ادراری یا دیابت الزامی است.

به این واسطه پزشک می تواند فاکتورهای بیشتری را ارزیابی کرده و علت شب ادراری کودکان دقیق تر مشخص می شود.

اگر نتیجه آزمایش کاملا مساعد و مطلوب باشد، متخصصان برای بررسی های جزئی تر با تصویربرداری می توانند ساختار دستگاه ادراری را ارزیابی کنند.

برای تصویربرداری از این قسمت بدن، استفاده از اشعه ایکس بسیار مناسب است.

این اشعه خطری برای کودکان ندارد و به تصویربرداری دقیق و بررسی جزئیات بیشتر به پزشک کمک می کند.

در مواردی نیاز است که متخصصان آزمایشات تشخیصی دقیق تری را برای کودکان در نظر بگیرند.

در این آزمایشات فاکتورهای بیشتر با دقت بالاتر ارزیابی شده و متخصصان با قاطعیت می توانند، علت شب اداری را مشخص کنند و بهترین شیوه درمان شب ادراری در کودکان انجام می پذیرد.

متخصصان استفاده از راه های تشخیصی را به صورت همزمان مناسب نمی دانند.

هر کدام از این روش ها برای کودکان با شرایط جسمانی متفاوت استفاده می شود.

معمولاً متخصصان با به کارگیری یک روش تشخیصی، می توانند اطلاعات لازم را کسب نمایند.

روش های پیشگیری از شب ادراری در کودکان

بسیاری از موارد شب ادراری با گذشت زمان از بین می روند و علل این وضعیت از بین می روند، اما بسیاری از والدین می ترسند که این مشکل برای فرزندشان باقی بماند.

از طرفی خود کودک هم وقتی کمی بزرگتر می شود از این بابت احساس شرم می کند.

این خود باعث افزایش اضطراب و گاهی تشدید شب ادراری در کودک می شود. به همین دلیل بهتر است والدین هر چه زودتر این مشکل را درمان کنند تا از طولانی شدن آن جلوگیری کنند.

معمولاً برای درمان شب ادراری در کودکان بالای 6 سال می توان از راه حل های مختلفی استفاده کرد:

اولین کاری که باید انجام دادمراجعه به پزشک می باشد، پزشک می تواند علت فیزیکی ایجاد این مشکل را پیدا کند و با رفع آن، شب ادراری نیز برطرف می شود.

اگر کودک زیاد می خوابد، حتما قبل از رفتن به رختخواب او را به دستشویی ببرید یا در طول شب با تنظیم ساعت بیدارش کنید تا به این روش عادت کند.

سعی کنید قبل از خواب از نوشیدن مایعات خودداری کنید، راه دیگر این است که در طول روز به طور منظم به کودک مایعات بدهید تا شب ها تمایلی به نوشیدن نداشته باشد.

ممکن است کودک به برخی غذاها حساسیت داشته باشد.

اگر کودک شب ادراری دارد بهتر است رژیم غذایی او را چند روز کنترل کنید. ممکن است با حذف یا افزودن یک غذای خاص مشکل کودک برطرف شود.

ورزش هایی مانند دراز و نشست برای جلوگیری از شب ادراری توصیه می شود زیرا باعث تقویت عضلات شکم و لگن می شود.

تخت کودک باید شرایط خاصی داشته باشد، در صورت لزوم می توان از تشک مخصوص شب ادراری کودکان نیز استفاده کرد.

این تشک ها ادرار را جذب می کنند و کودک از نظر روحی کمتر آسیب می بیند. در عین حال مشکلات سلامتی نیز کاهش خواهد یافت.

قبل از اینکه کودک به رختخواب برود، داستان های آرامش بخش و شاد را برای رفع اضطراب بخوانید.

در صورت لزوم، پزشک برای کنترل شب ادراری نیز دارو تجویز می کند که در درمان این مشکل بسیار موثر است.

درمان شب ادراری در کودکان

اگر کودکان در سنین مختلف به شب ادراری مبتلا باشند، قطعاً متخصصین درمان های یکسان و مشابه را برای آنها در نظر نمی گیرند.

علت این عارضه برای هر کودک متفاوت است و متخصصان از روش های نوین و کارآمد برای هر کودک استفاده خواهند کرد.

قبل از هر چیز پزشک توصیه می کند در صورت بروز مشکلات زمینه ای مثل یبوست، آپنه خواب یا دیابت، باید تمامی این عوارض کنترل و درمان شود و در موارد زیادی بعد از بهبودی این مسائل شب ادراری نیز برطرف خواهد شد.

متخصصان توصیه می کنند که قبل از خواب مصرف مایعات را برای کودکان محدودتر کنید.

اگر والدین پیش از خوابیدن کودکان هنگام شب، آنها را برای تخلیه ادرار تشویق کنند، قطعاً کودکان خواب بهتری دارند، با استرس ها و ناراحتی های شب ادراری مواجه نخواهند شد.

مهم است که تخلیه منظم مثانه در طی روز هم مرتبا انجام شود.

دارو درمانی

متخصصان اغلب برای این گروه سنی با وجود شب ادراری، داروهای خاصی را تجویز می کنند که کارآمد و کاربردی می باشند.

داروهایی مثل دسموپرسین، تولید ادرار را هنگام شب کاهش می دهد.

هنگام استفاده از این دارو کودکان نباید از آب زیاد استفاده کنند.

در صورت بیمار شدن کودک و بروز حالاتی مثل تب در کودکان، اسهال و حالت تهوع، مصرف این دارو را متوقف کنید.

اگر پزشکان تشخیص دهند که علت شب ادراری کودکان کوچک بودن اندازه مثانه است، داروی آنتی کولینرژیک مانند اکسی بوتینین را تجویز کرده که باعث افزایش ظرفیت مثانه و کاهش انقباضات آن می شود.

آموزش مثانه

آموزش مثانه فرآیندی است که کودک شما را مجبور می کند در زمان های خاصی به دستشویی برود، حتی اگر فکر نمی کند نیازی به این کار داشته باشد.

این نوع تنظیم می تواند به تحریک تمرین مثانه و کمک به کنترل مثانه کمک کند.

در حالی که بیشتر دفع ادرار در ساعات بیداری در طول روز اتفاق می افتد، تمرین مثانه برای شب ادراری است.

این بدان معناست که شما یک یا دو بار در شب کودک خود را برای رفتن به دستشویی بیدار خواهید کرد.

اگر کودک شما به خیس کردن تخت خود به طور مرتب ادامه می دهد، از امتحان مجدد شلوار تمرینی نترسید.

بعد از مدتی که شلوار تمرینی را کنار گذاشتید، می توانید دوباره تمرین را شروع کنید.

این دوره‌های استراحت همچنین می‌تواند به جلوگیری از دلسرد شدن فرزندتان در مورد شب ادراری کمک کند.

زنگ هشدار شب ادراری

اگر تمرین مثانه بعد از چند ماه شب ادراری را بهبود نمی بخشد، از زنگ شب ادراری استفاده کنید.

آلارم رطوبت دستگاه بسیار کوچک است که با باتری کار می کند.

این پد به محض حساسیت نسبت به رطوبت زنگ هشدار را به صدا درآورده و کودکان هنگام تخلیه ادرار بیدار می شوند.

این نوع خاص از آلارم ها برای تشخیص شروع ادرار طراحی شده اند تا کودک شما بتواند قبل از خیس کردن تخت از خواب بیدار شود و از حمام استفاده کند.

در صورتی که کودکتان ادرار کند آلارم به صدا در می آید و او را از خواب بیدار می کند.

اگر کودک شما خواب عمیقی دارد، زنگ هشدار می تواند مفید باشد.

هنگامی که کودک شما به این فرآیند عادت کرد، ممکن است بدون اینکه زنگ هشدار به صدا درآید، از خواب بیدار شود تا از حمام استفاده کند، زیرا این زنگ به مغز کمک می کند میل به ادرار کردن را تشخیص دهد و او را برای این کار بیدار کند.

نرخ موفقیت آلارم ها حدود 50 تا 75 درصد است و موثرترین راه برای کنترل شب ادراری است.

لباس و ملحفه

برای کودکانی که در طول روز خود را خیس می کنند، لباس هایی که به راحتی پوشیده و درآورند ممکن است به جلوگیری از خیس شدن تصادفی کمک کند.

ساعت زنگ دار می تواند به کودک یادآوری کند که به دستشویی برود.

برای کودکانی که رختخواب را خیس می کنند، اقدامات زیر می تواند زندگی را آسان تر کند و اعتماد به نفس کودک را افزایش دهد:

• لباس خواب و حوله خشک آماده داشته باشید تا کودک بتواند به راحتی خودش را تمیز کند.
• استفاده از پدها و ملحفه های ضد آب به کودک کمک می کند تا به سرعت ملحفه های مرطوب را جدا کند. این ممکن است به کودک کمک کند کمتر احساس خجالت کند.
• از فرزندتان بخواهید که در تمیز کردن و شستن لباس ها در روز بعد کمک کند. با این حال، ما نباید او را مجازات کنیم.
• مطمئن شوید که کودک هر روز دوش می گیرد تا بوی ادرار از بین برود.
• از پوشک استفاده نکنید، مگر زمانی که کودک دور از خانه می‌خوابد، زیرا ممکن است کودک را از بلند شدن از تخت و استفاده از دستشویی منصرف کند.

انگیزه

در این روش، ما و فرزندمان در مورد روش‌های مدیریت شب ادراری و پاداش‌هایی برای پیروی از برنامه توافق داریم.

باید وظایف و پیشرفت فرزندمان را بنویسیم.

می‌توانیم به فرزندمان به خاطر یادآوری استفاده از حمام قبل از خواب، کمک به تعویض ملحفه‌ها و تمیز کردن تخت‌های خیس و داشتن یک شب خشک پاداش دهیم.

انگیزه درمانی به کودکان کمک می کند تا احساس کنند شب ادراری را کنترل می کنند.

بسیاری از کودکان با این روش یاد می گیرند که خشک بمانند و در بسیاری از موارد شب ادراری کاهش می یابد.

برداشتن پاداش، شرمساری، تنبیه و تنبیه کارساز نیست. کودک عمداً رختخواب را خیس نمی کند.

اگر بعد از 3 تا 6 ماه شب ادراری فرزندتان تغییر نکرد، باید در مورد سایر گزینه های درمانی با پزشک خود صحبت کنید.

چه زمانی برای شب ادراری کودک باید به پزشک مراجعه کنیم؟

شب ادراری در کودکان همیشه نشانه بیماری نیست و در بسیاری از موارد بخشی از روند طبیعی رشد سیستم عصبی و تکامل مثانه محسوب می شود.

بیشتر کودکان تا حدود ۵ تا ۷ سالگی به تدریج توانایی کنترل ادرار در طول شب را به دست می آورند و ممکن است تا این سن، خیس کردن رختخواب هر از گاهی طبیعی باشد.

بنابراین اگر کودک شما از نظر رشد و سلامت عمومی مشکلی ندارد و تنها گاهی دچار شب ادراری می شود، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد و با گذشت زمان این مشکل برطرف خواهد شد.

با این حال، اگر شب ادراری بعد از ۷ سالگی همچنان ادامه داشته باشد یا کودکی که برای چند ماه کنترل ادرار داشته، دوباره دچار شب ادراری شود، لازم است توسط متخصص اطفال بررسی شود.

وجود علائمی مانند سوزش یا درد هنگام ادرار، تکرر ادرار، تب، تشنگی بیش از حد، کاهش وزن، خون در ادرار، یبوست شدید، خروپف همراه با وقفه تنفسی در خواب یا بی اختیاری ادرار در طول روز می تواند نشان دهنده یک بیماری زمینه ای باشد و نباید نادیده گرفته شود.

نکته مهم این است که والدین نباید کودک را به دلیل شب ادراری سرزنش یا تنبیه کنند.

این رفتار نه تنها کمکی به درمان نمی کند، بلکه می تواند باعث افزایش اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و حتی تشدید شب ادراری شود.

بهترین راهکار، حفظ آرامش، حمایت عاطفی از کودک و مراجعه به پزشک در صورت تداوم علائم است.

تشخیص زودهنگام علت شب ادراری می تواند به درمان سریع تر مشکلاتی مانند عفونت مجاری ادراری، دیابت، یبوست، اختلالات خواب یا مشکلات عملکرد مثانه کمک کند.

در بسیاری از کودکان نیز پس از بررسی مشخص می شود که شب ادراری بخشی از روند طبیعی رشد است و تنها با رعایت توصیه های رفتاری، تنظیم مصرف مایعات و آموزش کنترل مثانه به مرور زمان برطرف خواهد شد.